( از اسفار ج 1 ص 155 - ج 2 ص 38 ) . مَبادىِ إِنْسان - ( اصطلاح فلسفى ) مراد از مبادى انسان اخلاط اربعه است كه با حيوان مشترك است و ديگر روح ، قلب ، نفس و حيات است و ديگر كبد ، دماغ ، و . . . است ( از رسائل صدرا ص 306 ) . مَبادىِ تَصْديقيَّه - ( اصطلاح فلسفى ) مراد از مبادى تصديقيه تصديقات بديهى است كه موجب توصل و كشف تصديقات مجهول است مبادى تصوريه هر علمى عبارت از حدود موضوعات و اجزاء و جزئيات و اعراض ذاتيه آن علم است مبادى تصديقى يا بينة الثبوت‌اند علوم متعارفه مينامند و يا بينة الثبوت نمىباشند و در اين صورت يا از روى حسن گمان بمعلم مورد تصديق متعلم واقع ميشوند اصول موضوعه نامند و اگر با انكار و شك تلقى شود مصادرات نامند . شيخ گويد : مبادى تصوريه عبارت از امورى هستند كه تصور مسائل هر علمى بسته به آنها است و مبادى تصديقيه عبارت از مسائلى است كه تصديق به آنها بديهى بوده و در اثبات مسائل علم به كار برده ميشوند ، مانند تعاريف و اصول موضوعه و علوم متعارفه و مصادرات و قضاياى اوليه بديهى مانند اصل امتناع اجتماع نقيضين و ارتفاع آن دو و غيره حاجى گويد : آن قسمت از مبادى كه بديهى ميباشند قابل انكار نيست و علوم متعارفه گويند و اگر متعلم با آنكه خود قبول ندارد مع ذلك با عناد تلقى كند مصادرات گويند . و هرگاه امورى باشد كه بطور اصل مسلم قبول شود تا مسائل ديگر كه مترتب بر آنها است درست آيد اصول موضوعه گويند ، و در مورد مبادى تصوريه و تصديقيه گويد : « فالمبادى التصوريه هى الحدود و الرسوم و التصديقيه هى القضايا المؤلفة منها الاقيسة و غيرها و المبادى الخاصه فى التصورات مثل الفصول و الخواص و العامة المأخوذة فى التعريفات و المبادى التصديقية الخاصة مثل قضايا مخصوصة لها » . ( از شرح منظومة اللئالي ص 9 و رجوع شود به شفا ج 1 ص 6 - ج 2 ص 291 - اسفار ج 1 ص 155 ، 306 ) . پارهء ديگر از تركيبات ديگر . مَبادىِ تَصَوّريَّه - ( اصطلاح فلسفى و منطقى ) رجوع شود به مبادى تصديقيه . مبادى خارجى - ( اصطلاح فلسفى ) مراد از مبادى خارجى علت فاعلى و غائى است كه خارج از ذات اشياء و معلول خودند ( از شفا ج 1 ص 8 ) . مَبادىِ داخِلى - ( اصطلاح فلسفى ) مراد از مبادى داخلى علت صورى و مادى مىباشد كه مقوم اشياء و معلولات‌اند ( از شفا ج 1 ص 6 ) . مَبادىِ طَبيعى - ( اصطلاح فلسفى ) مراد از مبادى طبيعى علل اربعه و گاه عناصر اربعه‌اند ( از اسفار ج 2 ص 132 ، 199 ) . مَبادىِ عالِيَه - ( اصطلاح فلسفى ) مراد از مبادى عاليه عقول مجردهء طوليه و نفوس